De auto en architectuur: Autoradam door Ira Koers.

‍

Auto’s en architectuur zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden, zeker ook voor architect Ira Koers. Een keuze maken voor één gebouw is bijna onmogelijk. Er is zoveel!

‍

Wat te kiezen als bijdrage aan de serie Auto & Architectuur? Bij deze combinatie dacht ik als eerste aan Droomrijders, een portret van het leven op de Nederlandse snelweg. Deze documentaire volgt meerdere personages in hun auto, waaronder een vrouw die ’s nachts de snelweg opzoekt om er ongestoord uit volle borst te zingen. De auto als een kamer waar je dingen doet die je in huis niet doet. Een jong gezin in mijn buurt gebruikt de auto voor de deur als schuur. Kinderwagens, fietsjes, steps en parasols hoeven niet mee naar boven maar worden opgeborgen in de buitenberging op straat.

‍

De maker van Droomrijders brengt niet alleen de individuele weggebruiker in beeld, maar de hele biotoop - inclusief de vluchtige ontmoeting in het tankstation, de parkeerhaven en carwash. Droomrijders is echter geen gebouw. Dus wat dan? Als tweede dacht ik aan Wildwissel de Woeste Hoeve, het ecoduct op de A50. Dat is voor mij de ultieme rijdende ervaring. Via een schuin afgesneden betonnen buis doorboor je het landschap in al haar seizoenen, een flitsbezoek aan het landschap. Maar ook dat is natuurlijk eigenlijk niet echt een gebouw…

‍

Daarom kies ik uiteindelijk voor het gebouw van Autoradam, een wasstraat in Amsterdam Oud-West naast de molen achter de Haarlemmerweg. Stapvoets rij je met de auto door een open gat de witte hal in. Een lege rechthoekige ruimte met zadeldak en een stenen vrije vloer. De repeterende ruitjes zitten hoog in de zijgevels en de nok heeft een lichtstraat waardoor het iets weg heeft van een koeienstal. Tussen elke betonnen spant past een auto, zeven aan weerszijden. In het hart van de hal staan zeep- en geldwisselautomaten.

‍

‍

Tijdens een loopje voor shampoo of muntjes zie je jong en oud, zakenlieden, taxichauffeurs of ouders met kinderen zich over hun auto buigen. Terwijl de meter doorloopt, wordt er vlijtig gesopt, gespoeld en in de was gezet. Voor een kwartier delen veertien willekeurige autobezitters de vloer en doen alsof ze thuis zijn. Samen met de heilige koe in een gebouw waar het licht door het dak op de natte vloer valt - en dat op zondagochtend. Via het tegenoverliggende gat in de gevel rij je schoon de straat weer op.

‍

Oorspronkelijk is de hal een stalling van vervoersmaatschappij de Blauwe Ster. Gebouwd in de oorlog en ontworpen door Wouter Sybrand van de Erve. Hij specialiseerde zich in industriebouw en is bekend van de Renault-garage in Amsterdam Oost. Na de Blauwe Ster kwam er een kolenboer op deze locatie te zitten. Toen hij zijn kolen moest opgeven voor aardgas, plaatste hij drie pompjes. Zijn zoon realiseerde vandaar uit een nieuwe stalling, wat de eerste overdekte autowasstraat in Nederland werd.

‍

De oude hal is inmiddels vervangen voor een heuse ‘waskathedraal’ met stofzuigplein op de eerste verdieping. Tijdens de covidlockdowns was bijpraten op het stofzuigplein één van de weinige uitjes die je vrij kon uitvoeren. De kleinzoon probeert momenteel een nieuw totaalconcept te realiseren: wassen in combinatie met laden, eten en boodschappen doen. “Tankstations hebben nog 10 of 15 jaar bestaansrecht en dan houdt het gewoon op. Punt.”

‍

Voetnoten

‍

Droomrijders (2006) https://www.npodoc.nl/artikelen/droomrijders

‍

Het Nieuwe Instituut 1931-1981 Erve, W.S. (Wouter Sybrand) van de Erve Archief

‍

“De bus rijdt als een kamer door de nacht” De Afsluitdijk M. Vasalis (1909–1998) Parken en Woestijnen.

‍

Rob van den Boogaard (Autoradam): ‘Waskathedraal is drijfveer om door te gaan’ Carwashpro.nl 15 augustus 2022

‍

‍